- बजेट खर्च रोक्ने होइन, पैसालाई उद्देश्य दिने योजना हो।
- आम्दानी, आवश्यक खर्च, लचिलो खर्च र बचत अलग देखाउनुहोस्।
- हरेक महिना योजना र वास्तविक खर्च तुलना गर्नुहोस्।
बजेटको अर्थ के हो?
बजेट भनेको “खर्च नगर्नु” होइन। निश्चित अवधिमा कति पैसा आउँछ, कहाँ जान्छ र कति रकम भविष्यका लक्ष्यका लागि छुट्याउने भन्ने योजना हो। नेपाल राष्ट्र बैंकले वित्तीय साक्षरता सामग्रीमार्फत आम्दानी, खर्च, बचत, कर्जा र डिजिटल वित्तीय व्यवहारबारे नियमित शिक्षा सामग्री उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
सुरु कहाँबाट गर्ने?
- पछिल्लो एक महिनाको कुल आम्दानी लेख्नुहोस्।
- घरभाडा, खाना, शिक्षा, यातायात, स्वास्थ्य र ऋण किस्ताजस्ता आवश्यक खर्च छुट्याउनुहोस्।
- अनियमित वा चाहनासम्बन्धी खर्च अलग सूचीमा राख्नुहोस्।
- बचतलाई “बाँकी रहेपछि” होइन, बजेटको योजनाबद्ध भाग बनाउनुहोस्।
महिनाको अन्त्यमा के समीक्षा गर्ने?
योजना र वास्तविक खर्च तुलना गर्नुहोस्। कुन शीर्षकमा अनुमानभन्दा बढी खर्च भयो, कुन खर्च दोहोरिइरहेको छ र अर्को महिनामा के बदल्न सकिन्छ भन्ने हेर्नुहोस्। बजेटको उद्देश्य अपराधबोध सिर्जना गर्नु होइन, निर्णय स्पष्ट बनाउनु हो।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
एउटै प्रतिशत सबै परिवारमा लागू हुँदैन। आम्दानी, परिवारको आकार, ऋण, स्वास्थ्य, बसोबास र लक्ष्य फरक हुने भएकाले बजेट पनि व्यक्तिगत हुनुपर्छ।
आफ्नो नियमित खर्च स्पष्ट भएपछि अनावश्यक ऋण, ढिलो बिल र लक्ष्यबिनाको खर्च घटाउन सजिलो हुन सक्छ।
आफ्नो हिसाब गर्नुहोस् →